در باور ایرانی روز نحس وجود ندارد!

نگاهی کوتاه به فلسفه وجودی جشن سیزده بدر

در آستانه سیزدهمین روز از فروردین ۱۳۸۷ هستیم.روزی که بنا به رسم و آیینی دیرینه و باستانی ایرانیان به دامان طبیعت می روند و در کنار یکدیگر لحظاتی را به شادمانی و لذت سپری می نمایند و در آستانه این جشن فرخنده مروری بر فلسفه وجودی آن به استناد منابع خالی از لطف نخواهد بود...

(برای دیدن ادامه مطلب روی عنوان کلیک کنید)

سرخی تو از من ،  زردی من از تو...

(( جستاری کوتاه بر آیین چهارشنبه سوری ))

آخرین چهارشنبه هر سال خورشیدی هنگامه ی برپایی جشن سوری است که ریشه در تاریخ ایران باستان دارد. بر خلاف برخی نظریات در خصوص جدید بودن این جشن بر اساس گزارشی که ابوجعفر نرشحی مولف "تاریخ بخارا" به ما می دهد این جشن در میانه ی سده ی چهارم بنام جشن سوری برگزار می شده و پیشینه ای کهن داشته است :"هنوز سال تمام نشده بود که چون شب سوری چنانکه عادت قدیم است ،آتشی عظیم افروختند"...

(برای دیدن ادامه ، روی عنوان مطلب کلیک کنید)

نتایج انتخابات مجلس در ایران

وزارت کشور در آخرین ساعات دیروز ،  نتایج انتخابات مجلس در یکصد و پنجاه و دو حوزه ی انتخابیه را اعلام کرد.

 بر اساس این اعلام از مسجدسلیمان دکتر "امیدوار رضایی" برای بار چهارم به نمایندگی مردم مسجدسلیمان انتخاب شد و از 90799 رای ماخوذه تعداد 37062 رای را به خود اختصاص داد.

نتایج سایر حوزه های خوزستان و ایران را در این آدرس بخوانید:

http://www.isna.ir/Main/NewsView.aspx?ID=News-1104085&Lang=P

عید شما مبارک ...

ولی سرکه جزو هفت سین نیست!

نقدی بر چگونگی طرح نمادهای فرهنگ کهن ایرانی در کتاب "بخوانیم" پایه ی اول ابتدایی

اشاره: این مطلب پیش از این در نشریه "رشد آموزش ابتدایی" شماره ششم از دوره یازدهم(اسفند 1386)صفحه 12 منتشر شده است

کودکان لوح های سپیدی هستند که از آغاز لحظه ی آمادگی برای آموزش و پرورش به نظام آموزشی کشور سپرده می شوند.....(برای دیدن ادامه  مطلب روی عنوان کلیک کنید)

اسفند ماه یا د ملی شدن نفت و خاموشی پیر احمد آباد

اسفند ماه هر سال یادآور یک رویداد مهم در تاریخ معاصر ایران است . ملی شدن صنعت نفت و تحت مالکیت در آمدن سرمایه ارزشمند ایران توسط ایرانیان .

 اسفند ماه هر سال یاد آور اسفند ماه سال 1329 خورشیدی است که در آن ماه و در آخرین روز آن قانون ملی شدن صنعت نفت توسط مجلس سنا به تصویب رسید و پس از سالها چپاول و استعمار ایرانیان مالک واقعی دارایی خود شدند .

 حماسه بیست و نهم اسفند ماه 1329 نبود مگر بواسطه تلاش و مجاهدتهای دکتر محمد مصدق پیشوای آزادی ایران و یاران غیرتمند او که بنام سعادت ملت ایران و جهت تامین صلح جهانی پیشنهاد ملی شدن نفت را به مجلسین ارائه و با پایمردی خود و حمایت های مردمی توانستند این قانون را به تصویب برسانند ...

قصه ملی شدن نفت در ایران حدیث مکرر گفته شده ای است که دیگر ملکه ذهن همه ماست اما اسفند ماه یاد آور اتفاق تلخی نیز هست و آنهم خاموشی پیر احمد آباد و شیر در زنجیر  آزادیخواهی ایران است که به جرم کوتاه کردن دست انگلیس از منابع نفت ایران مجبور شد پس از کودتای بیست و هشتم مرداد 1332 تا پایان عمر در خانه خود در احمد آباد تبعید و محصور و محدود باشد !

پاییز سال 1345 وضع مزاجی دکتر مصدق رو به وخامت نهاد و در آذر ماه به خانه شخصی اش در تهران منتقل شد تا درمانش منظم تر انجام شود و البته آنجا نیز تحت نظر بود . در مان وی در بیمارستان نجمیه که موقوفه مادرش بود و پسرش دکتر غلامحسین مصدق سالها مدیریت آنرا بر عهده داشت انجام می شد . دکتر مصدق به سرطان حنجره مبتلا شده بود و شاه به تقاضای خانواده اش برای اعزام دکتر به خارج از کشور برای معالجه پاسخ منفی داد .

 در جریان درمان بیماری مزمن او منجر به خونریزی معده اش شد که هیچگاه نتوانستند آنرا کنترل کنند و سر انجام در چهاردهم اسفند ماه 1345 دکتر مصدق در سن هشتاد و پنج سالگی دار فانی را وداع گفت

مصدق ظاهرا” مرد و از میان ایرانیان رفت ، اما نام مصدق و راه مصدق در تمام این سالها در فکر ایرانیان و تمامی آزادی خواهان جهان زنده است و چه حیاتی بالاتر از این .

مصدق خود چنین وضعی را پیش بینی کرده و گفته بود : چه زنده باشم و چه نباشم امیدوار و بلکه یقین دارم که این آتش خاموش نخواهد شد و مردان بیدار کشور این مبارزه ملی را آنقدر دنبال می کنند تا به نتیجه برسد .

یا د بزرگ پیشوای آزادی ایران زنده یاد دکتر محمد مصدق گرامی و پاینده باد .

والنتاین ایرانی

 تب عشق ورزی و هدیه دادن به دوستان والبته  خصوصا" معشوقه ها  ، در چهاردهم فوریه،  روز عشاق و والنتاین  ، مدتهاست که به مدد ارتباطات فرهنگی و رسانه ای  و همچنین با تبلیغات فعالان اقتصادی که به فکر فروش محصولات والنتاینی خویش هستند سراسر جهان و از جمله ایران را فراگرفته است.

هر چند بیزینس و بازار را در رونق والنتاین خیلی موثر می دانم اما بدیهی است که هیچ عقل سلیمی مهر ورزی و مهربانی را نمی تواند نفی یا محکوم نماید .بهمین دلیل هدف این نوشتار به هیچ وجه نفی والنتاین  و یا جایگزین کردن رسمی ایرانی بجای این رسم و رویداد رومی نیست،  بلکه تقویت و تایید آن در بررسی پیشینه ای باستانی است که البته می تواند در فرهنگ های دیگر نیز دارای سابقه باشد!

عشق همزاد آدمی است و تصور چنین پیشینه ای برای آن نیز دور از عقل نخواهد بود.  از جمله در فرهنگ پارسی نیز نمونه بسیار جالبی از این موضوع را سراغ داریم

در  متن زرتشتی "مزدیسنا" زندگانی عبارت است از طی مدارج سعادت و کمال در این جهان واز پرتو آن به ساحت قدس پروردگار پیوستن در جهان دیگر. هفت مرحله روحانی با پیروی و کمک خواستن ازامشاسپندان یا فرشتگان هفتگانه ویکی از این امشاسپندان یا فرشتگان ، سپنتا آرمیتی یاسپندارمذ  نام دارد که نماد پاکی،فروتنی و محبت است.

 "سپندارمذ" را در پهلوی سپندارمت ،در اوستا سپنتا آرمیتی ودر فارسی سپندارمذ، سپندارمد، اسپندارمد،  اسپندارمذ ،سفندارمذ گویند. و  از امشاسپندان جاودانی مونث است .مظهر پاکی،فروتنی، محبت،عشق،خلوص،فروتنی وپارسایی اهورا مزدا است و در عالم مادی نگهبانی از  زمین و زنان نیک با اوست.

در گاهشماری باستانی ایران پنجمین روز ماه و آخرین ماه سال موسوم به سپنتا آرمیتی(سپندارمذ) است و اینجا هم  همچون سایر جشن های ایرانی تطابق  نام روز با نام ماه همنام خود جشن گرفته می شده .بدین ترتیب روز پنجم ماه اسفند که هم نام این ماه نیز هست موعد برگزاری جشن سپندار مذ بوده است

واژه سپندارمذ  که در  اوستایی «سْپِنْتَه آرمَئیتی»(Spenta-Ârmaiti) می باشد ، از دو بخش سپنته  (Spenta) یا «سپند  » به معنی  پاک و مقدس و «آرمئیتی  »(Ârmaiti) به معنی فروتنی و بردباری تشکیل شده است. این واژه  در  پهلوی «سپندارمت»(SpandÂrmat) و در  فارسی «سپندارمذ» و «اسفندارمذ» و «اسفند» شده است. (ویکی پدیا) و نگهبان و ایزدبانوی زمین ِسرسبز و نشانی از باروری و زایش است. موضوع زایش و باروری از وجوه اشتراک این امشاسپند با جنس مونث است و از این رو بزرگداشت زنان در این روز موضوعیت می یابد.

زنان در این روز  از شوهرانشان هدیه دریافت می‌کردند،ازاین رو به  جشن مردگیران یا «مژدگیران» یا «مزدگیران» (=هدیه  گرفتن از مردان) نیز یاد شده است . همچنین با توجه به اینکه بید مشک گل مخصوص سپنتا آرمیتی است.این گل در روزگار باستان کاربردی همچون گل رز در روزگار ما دارد و از جانب عشاق به معشوقه های خود هدیه می شده است.

برخی معتقدند با توجه به اختلافی که در گاهشماری روزگار باستان با تقویم کنونی روی داده اسپندار مذ بجای پنجم اسفند  با بیست و نهم بهمن ماه گاهشماری کنونی قابل تطابق است  اما مهم این است که بهرحال این جشن آیینی ایرانی  در بزرگداشت مقام زن و مهربانی به ایشان است و امیدوارم مردان سرزمینم همانگونه که والنتاین را فراموش نمی کنند ، اسپندار مذ را نیز بهانه ای برای مهربانی قرار دهند. چرا که برای عشق ورزیدن هیچگاه دیر نیست . و از سوی دیگر باید مواظب باشیم که بقول زنده یاد امین پور

"ناگهان چه زود دیر می شود"

والنتاین و سپندارمذ بر مردان و زنان سرزمینم خجسته باد

لزوم پرهیز از اغراق گویی  در تاریخ ایران باستان

احتمالا شما هم این sms غرور آمیز را دریافت کرده و یا برای دیگران فروارد کرده اید که در آن آمده:  "در نقوش تخت جمشید تصویر هیچ زن برهنه ای وجود ندارد و هیچ کس کرنش نمی کند و ..."

مدتی پیش و در جریان یک سفر کاری به شیراز فرصت زیارت تخت جمشید نیز برایم فراهم شد.و اتفاقا" توانستم نقش زنی را که درمرکز چرخی بر یکی ازدیواره های تخت جمشید حکاکی شده است را پس از سالها مجددا" ببینم.

در آپادانا و صد ستون نیز نگاره هایی وجود دارند که هر چند کرنش و تعظیم را نشان نمی دهند اما حمل تخت شاهان بر دستان ملل ساتراپی های مختلف را حکاکی کرده است و همه بازدیدکنندگان می توانند آنرا ببینند.

شاید بهتر باشدگذشته باستانی مان را به همان صورت که بوده و شواهد علمی از آن داریم ، باید بپذیریم و  مطمئنا انقدر نکات مثبت در تاریخ باستانی مان داریم که نیاز به اغراق و بزرگنمایی برخی موارد و همچنین کتمان برخی موارد دیگر همچون رسم "خویزوگدس"  نخواهیم داشت .

فکر می کنم آنچه در تاریخ مهم است ظرف زمان و مکان است و اینکه هر نکته و رویدادی را در شرایط خاص خودش بسنجیم نه با خوب و بدهای امروز.

 نگاه واقع بینانه به تاریخ ایران باستان گاه شبیه بردن سر در دهان شیر است اما معتقدین بدان برداشت بهتری از گذشته برای ساختن آینده خواهند داشت.

عاشورا و فرهنگ ایرانی

دهمین روز محرم که می گذرد عزاداری بر حسین نیز اتفاقا" در هنگامی که ظاهرا"باید بیشتر شود کمرنگ تر می شود!

 دیشب داشتم کتاب "امام حسین و ایرانیان" کورت فریشلر را می خواندم. به این فکر کردم که اتفاقا" آنچه حتی برای عزاداران حسینی مهم است آغاز حرکت است و نه پایان ظاهری آن و شاید به همین دلیل است که شیعیان از روز حرکت ، خاطرات حسین (ع) را مرور می کنند و با شام غریبان به پایانش می رسانند تا محرمی دیگر.

دهه محرم در عین حال موزه ای است از فرهنگ و بهترین نمونه های  مردم شناسی . آداب و مراسم مناطق مختلف ایران و البته جهان ، موسیقی های مذهبی مناطق مختلف ،ملودی ها و شبیه خوانی ها در کنار تعزیه که تاثیر آن بر هنر تئاتر غیر قابل انکار هستند در کنار نذر و نیاز ها و خیرات ها و دخیل بستن ها به علم ها و علامت ها زیباترین جلوه های فرهنگ عاشورایی در مناطق مختلف هستند.

بچه هایی که در پای منبر از بهشت تصور شهری از کیک و شکلات دارند،جوانانی که آرزوی قبولی در دانشگاه و پایان سربازی و رسیدن به دلدار را دارند،زنانی که غم نازایی خود را گریه می کنند و متوسل می شوند و مردانی که گشایش کار می خواهند و پیرمردان و پیرزنانی که عزرائیل را نزدیک می بینند و طلب آمرزش دارندع همه و همه واقعیات جامعه ای هستند که حسین را عاشقانه دوست دارند و به این عشق و ارادت افتخار می کنند.نباید انتظار داشته باشیم همه عالم و فقیه باشند .

حسین (ع) قبل از آنکه نماد مظلومیت باشد نمونه شجاعت است و "عباس" سالار ایثار و از خودگذشتگی و عشق به ایشان در دل تمامی کسانی است که شجاعت ،ایثار و مظلومیت در عین حقانیت را می ستایند فارغ از هر دین و مسلکی.

فکر می کنم مردم را و مراسم عزاداری شان را همین گونه که هست باید بپذیریم . چون قرن ها است این مردم با همین مراسم ها متوسل می شوند و سبک می شوند و آمرزیده و از سوی دیگر تاثیر این مراسم در فرهنگ مناطق مختلف نیز غیر قابل انکار است.تاثیر سیاوش خوانی ایرانی و صلیب گردانی مسیحی بر آداب عاشورا البته وجود دارد اما نفی کننده صداقت انجام دهندگان امروز آن نیست.عاشورا در عین موضوعیت مذهبی که دارد واجد زیباترین نمادهای فرهنگی است . نمادهایی که هر جای دنیا باشیم با ما خواهند بود.

حسین در انحصار هیچ کس نیست. حسین آزاده است و ماندگار

 شاه رفت

بیست و ششم دیماه یادآور سالروز خروج محمد رضا شاه پهلوی در سال 1357 از ایران است.در حالی که "صدای انقلاب مردم ایران"  را شنیده بود.

نظام جمهوری از لحاظ ترتیب تاریخی یک مرحله پس از نظام سلطنت شکل می گیرد و در ایران نیز این اتفاق افتاد اما آنچه مهم تر از تغییر نظام سیاسی در هر جامعه است رشد فکری و تغییر در زمینه فرهنگ و باورهای آن جامعه است و ریشه استبداد شرقی در ایران و همچنین روحیه شاه دوستی و شاه سازی و فره ایزدی دادن به شاهان ایرانی که ریشه در تاریخ باستان این سرزمین دارد بزرگترین مانع در رفع کامل باور سلطنت خواهی در ایران بوده است.

در خاطره کودکی خود تصویر گنگی از رفتن شاه را در صفحه تلویزیون شاب لورنس صندوقی مان به خاطر دارم و مردم محله نمره هشت مسجدسلیمان  را که در خانه ما جمع بودند و گریه می کردند!همان مردمی که شب ها شعار "مرگ بر شاه"  سر می دادند و من جرات نکردم از آنها دلیل گریه شان را از رفتن مردی که مرگ او را آرزو داشتند بپرسم!

رفتن شاه از ایران و تغییر نظام حکومتی فارغ از هر نظر سیاسی که پیرامون آن آزادیم داشته باشیم یک رویداد تاریخی است و شاید بهترین اشاره به آن همان تیتری باشد که مرحوم غلامحسین صالحیار برای روزنامه اطلاعات برگزید: "شاه رفت"